ئەخلاقی مۆدێرن و ئەخلاقی تەقلیدی

دیدارێک له‌ گه‌ڵ نووسه‌رو و ڕۆژنامه‌نووس کازیوه‌ ساڵح

سازدانی : سۆران عه‌زیز

*گرنگترین، ترسناک ترین ئەو تەحەدایانەی روبەروی خێزانی
کوردەبێتەوە چین؟

و/ پێم وایه‌ خێزانی کورد ته‌نه‌ا ته‌حه‌دای کێشه‌ ئابوریه‌کان ده‌کات و ته‌حه‌دای دی نیه‌،چونکه‌ ته‌حه‌دا واته‌ ململانیه‌کردن وڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی کێشه‌که‌ له‌ پێناوی بنبڕکردن و زاڵ بوون به‌ سه‌ریدا، واته‌ شانبازی، یاخود ململانیه‌کی پۆزه‌تیڤیانه‌ له‌ پێناوی گه‌شه‌کردندا. به‌ڵام ده‌کرێ بڵێم کێشه‌ ڕووبه‌ڕووی کورد ده‌بێت، ئه‌مه‌ش دیسان جیاوازه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ی کورد ڕووبه‌ڕووی کێشه‌ ببێته‌وه‌. زه‌قترین ئه‌و کێشانه‌ی ڕووبه‌ڕووی خێزانی کورد ده‌بنه‌وه‌، مه‌سه‌له‌ی ( Ethic ) ئیتک و خودبه‌ڕێوه‌بردنه‌. به‌ بڕوام ئه‌و دوو فاکته‌ ناوه‌ڕۆکی کێشه‌کانی تریشن. کورد یه‌کێکه‌ له‌و میله‌تانه‌ی ئه‌خلاقیاتی ژیانی لاوازه‌، چونیه‌تی خۆبه‌ڕیوه‌بردنی لاوازه‌،دیاره‌ فاکته‌ری دووه‌میش زاده‌ی لاوازی یه‌که‌مه‌. ئێتکی ژیان سه‌رجه‌م هۆشیاریه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانی له‌ ناواخندایه‌. گه‌ر مرۆڤ بێ به‌شبوو له‌ ئتیکی ژیان بێ به‌ش ده‌بێت له‌ به‌ها کۆمه‌ڵایه‌تی و په‌روه‌رده‌یه‌کانیش. ئیتک دایکی سه‌رجه‌م دیارده‌ وهۆشیارێ کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و سیاسی و ژیانیه‌کانه‌، نه‌ک ئه‌وان ئتیکیان دروست کردبێت. زۆربه‌ی کات ئه‌و کۆمه‌ڵانه‌ی له‌ دیموکراسی و کۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی بێ به‌شن له‌ ئیتکی ژیانیش بێ به‌شن، به‌ڵام خۆیان به‌ پێچه‌وانه‌ی ده‌بینن و واده‌زانن کۆمه‌ڵه‌ دیموکراسیه‌کان بی ئه‌تیکن.
له‌ نا کۆمه‌ڵگه‌کاندا، کۆمه‌ڵی بونیادنه‌ر وکۆمه‌ڵی ڕوخێنه‌ر هه‌یه‌، ئتیکی مرۆیی و ئیتیکی جه‌نگه‌ڵی هه‌یه‌. رۆژئاوا و کۆمه‌ڵه‌ مه‌ده‌نیه‌کاندا بۆ هاوکاری کردنی ئتیکی ژیان که‌ گرێدراوێکی سه‌ره‌کی ژیانی رۆژانه‌و به‌خته‌وه‌ری خێزانه‌، زانستی ته‌کنه‌لۆژی (Bioethic) بایۆئیتیک "ئتیکی بایۆلۆژی" داهێنا، ئه‌ویش هاوکاری ئه‌و هاوسه‌رانه‌ی کرد که‌ منداڵیان نابێت و ده‌کڕیت نه‌بوونی مناڵ کاریگه‌ری له‌ سه‌ر به‌خته‌وه‌ریان هه‌بێت، ئه‌و زانسته‌ هاوکاریان ده‌کات به‌ دروستکردنی مناڵ له‌ رێگه‌ی پیتاندن له‌ بۆری، یان منداڵدانێک به‌ کڕیگیراودا. ئه‌مه‌ ئیتیکی بونیادنه‌ر و مرۆییه‌. چونکه‌ ئتیکێکه‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای چاره‌سرکردنی کێشه‌کان و نۆژنکردنه‌وه‌ی ژیان بونیانراوه‌.
کۆمه‌ڵی کوردی و کۆمه‌ڵه‌ ڕۆژهه‌ڵاتیه‌کانی دیش کۆمه‌ڵی ڕۆخێنه‌ری بارگاوی به‌ ئتیکی جه‌نگه‌ڵین، بۆ نموونه‌ هه‌مان کێشه‌ی باسکراو له‌ کوردستاندا چاره‌سه‌ره‌که‌ی به‌ نۆژنکردنه‌وه‌ی ژنه‌که‌ " واته‌ کردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی ژنه‌که‌ له‌ ژیانه‌ مرۆییه‌ دایمه‌زراندوه‌" ڕوخانی به‌شێک له‌ پێناوی بونیادنانی به‌شێک"، هێنانی ژنێک دی له‌ سه‌ر ریتمی ژیانی ئاژه‌ڵ و نه‌ک ته‌نه‌ا نۆژنه‌کردنه‌وه‌ی ژیان و خۆ ماندوونه‌کردن بۆ چاره‌سه‌ر به‌ڵکو بیرکردنه‌وه‌ له‌ چاره‌سریش به‌ شه‌رم ده‌زانێت. ماف، ژیان، که‌رامه‌ت و به‌ها مرۆیه‌کانی که‌سێک پێشێل ده‌کات و ناوی ده‌نێت مۆراڵ و ئیتیک، به‌ڵام چاره‌سه‌ره‌ مرۆیه‌که‌ی ناو ده‌نێت بێ مۆراڵی، یان حه‌رام وهه‌زاران به‌یت وبالۆره‌ی دی. ئه‌مه‌یه‌ نموونه‌ی کۆمه‌ڵی ڕۆخێنه‌ر و بێ ئتیک.
ئه‌م نموونه‌یه‌ هه‌موو سه‌رخان وژێرخانی کۆمه‌ڵی ئێمه‌ی له‌ سه‌ر بوونیادنراوه‌،له‌ په‌یوه‌ندی نێوان ژن و پیاو، باوک و منداڵ، دایک وکچ هه‌تا ده‌گات به‌ په‌یوه‌ندی مامۆستا و خوێندکار و کۆمه‌ڵ و حکومه‌ت. له‌ نیوان ئه‌و جۆره‌ په‌یوه‌ندیانه‌دا،په‌یوه‌ندی خێزان و ململانیه‌ ئابوریه‌کان و حکومه‌ت و ڕازیکردنی کۆمه‌ڵ سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن.

ادامه نوشته

MIDDLE EAST: The Sons of the Maidens

•  

The cantankerous Kurds* were raising hell again. As the tribesmen swooped down from the mountains astride their well-kept horses, shooting and shouting rebellion, the worried citizens of Turkey and adjoining lands were not quite sure whether to blame it all on King Solomon the Wise, or on another great ruler of men—Joseph Stalin.

The Kurds' own legend explains that once upon a time, when the world was much younger and its men much stronger than today, Solomon grew tired of his 700 wives and 300 concubines. He sent his servants out toward the rising sun, with orders to bring back 400 beautiful maidens. The servants did his bidding, but on their way home through the Anti-Taurus Mountains a band of devils ambushed them. The devils killed all the men and raped the maidens. From this hasty and violent union sprang the proud race of the Kurds. Its women were of such comely form and feature that, in defiance of Mohamed's commandment, they never took the veil; but its men were hot-tempered, like the devils that had sired them.

The less romantic chronicles of contemporary history explain that Joseph Stalin had seized on the conveniently warlike Kurds as an instrument to put pressure on Russia's Middle Eastern neighbors. Eight hundred thousand of them live in Iraq, where their territory embraces rich oil deposits. Seven hundred thousand of them live in Iran, where they gave the Iranians a good scare when they attacked their western garrisons during the recent crisis. Even though that crisis was now "settled," the Kurds' usefulness had not ended. The focus of Middle Eastern politics had shifted to Turkey—and Turkey has 1,500,000 restless Kurds within her borders.

Some 20,000 more Kurds who had spilled over into the Russian Caucasus were encouraged by Moscow to develop their national traditions. Many of them served in the Red Army. Early this year, Moscow helped Mohamed, the Qazi of Saujbulagh (a distinguished Kurd and one of the few who ever abandoned shotguns and horses for the subtler and faster means of law and politics) to found an "Autonomous Kurdish Republic." Last week came reports that this new "state" had been expanded into a Greater Kurdistan to include all the Kurdish national factions, similar to the state promised, but never created, by the Treaty of Sevres in 1920. At its head, together with Mohamed, was a Kurdish leader named Mustapha Mullah Barzani, who, after an unsuccessful revolt against Iraq, had been adopted by the Russians. An unidentified Kurdish chieftain told the Associated Press that the Russians were furnishing arms and technicians to train the tribesmen for "a general drive for a free Kurdistan

The Kurds of Iran, Iraq and Turkey are apt to exaggerate Russian support, because it gives them a potent bargaining threat against their governments. Turkey's Premier Sukru Saracoglu declared last week that the Russians' attitude toward the Kurds was "correct," and that they were destroying surplus equipment as they moved out of the Kurds's territories in Iran. But he added grimly that, in any attack on Turkey's northeastern provinces (which Russia claims), "We will fight, even if Britain and America take the side of aggression." Turkey still nervously watched the Kurds' black tents in their dark and barren mountains near the Russian border. There might yet be trouble from the sons of the maidens.

* Rhymes with gourds, despite Hilaire Belloc's observation: "The Dromedary is a cheerful bird: I cannot say the same about the Kurd

منبع:مجله تایم ."."

زندگی تارا جاف

 

تارا جاف در شهر بغداد از پدر مادری حلبچه ای( در کردستان عراق) متولد شده است. در بغداد و در دانشگاه موسیقی بغداد به تحصیل در رابطه با موسیقی کلاسیک و پیانو پرداخت.  او پس از مهاجرت از کردستان به علت  فشارهای حزب بعث بر خانواده اش ، از سال  1979در بریتانیا و در شهر لندن زندگی می کند.او در لندن به گروه چیلن(chilean) به عنوان خواننده پیوست او عضو گارگاه شعر و ادب مزوپوتامیا به نام زیپنج(zipang) است و همچنین عضو کمیته سازماندهی فستیوال فیلم کردی لندن است.

 تارا  پس از امتحان کردن سازهای مختلف ساز هارپ یا همان چنگ را که سابقه ای 5000 ساله دارد  برگزید. او اولین کسی است که این ساز را در موسیقی کردی استفاده کرده است و توانسته است با شیوه ای نو آن را در موسیقی هورامی (بخشی از موسیقی کردی) به کار ببرد.

ادامه نوشته